ความเป็นมาและวัตถุประสงค์
สถาบันวัคซีนแห่งชาติ ในฐานะหน่วยงานกลางด้านวัคซีนของประเทศไทย มีพันธกิจสำคัญในการขับเคลื่อนและผลักดันการดำเนินงานตามนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ความมั่นคงด้านวัคซีนแห่งชาติ โดยมุ่งเน้นการส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการวิจัย พัฒนา ผลิต และกระจายวัคซีนที่มีคุณภาพและปริมาณเพียงพอ เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านวัคซีนของประเทศ
การพัฒนาระบบข้อมูลวัคซีน ภายใต้ชื่อ "ระบบข้อมูลและบริหารจัดการวัคซีน (Vaccine Information and Management System: VIMS)" เป็นโครงการที่ดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2563 โดยมีความสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ระดับชาติดังนี้:
1. นโยบายและแผนยุทธศาสตร์ความมั่นคงด้านวัคซีนแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2564
- ยุทธศาสตร์ที่ 1: การพัฒนาระบบและบริหารจัดการงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคให้มีประสิทธิภาพทั้งในภาวะปกติและภาวะฉุกเฉิน
- กลยุทธ์: การพัฒนาระบบฐานข้อมูลการบริหารจัดการวัคซีน
2. นโยบายและแผนยุทธศาสตร์ความมั่นคงด้านวัคซีนแห่งชาติ พ.ศ. 2566-2570
- ยุทธศาสตร์ที่ 1: การพัฒนาระบบและบริหารจัดการงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคให้มีประสิทธิภาพ ทั้งในภาวะปกติและภาวะฉุกเฉิน
3. แผนยุทธศาสตร์สถาบันวัคซีนแห่งชาติ พ.ศ. 2566-2570
- ยุทธศาสตร์ที่ 2: การพัฒนาการจัดการองค์ความรู้ด้านวัคซีนทั้งเชิงนโยบายและเชิงวิชาการ
วัตถุประสงค์หลักของระบบ VIMS
คือการจัดทำแหล่งข้อมูลกลางด้านวัคซีนของประเทศที่มีความครอบคลุม ครบถ้วน และทันสมัย โดยรวบรวมข้อมูลตั้งแต่กระบวนการวิจัยพัฒนาไปจนถึงการนำวัคซีนไปใช้ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานด้านการวิจัยพัฒนา การผลิต และการใช้วัคซีนของประเทศให้มีประสิทธิภาพสูงสุด
แนวคิดและกระบวนการพัฒนาระบบ
การพัฒนาระบบ VIMS อยู่บนพื้นฐานของแนวคิดการครอบคลุมข้อมูลตลอดวงจรวัคซีน (Vaccine Cycle) ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนสำคัญ ดังนี้:
- การวิจัยพัฒนาในระดับห้องปฏิบัติการ (Laboratory Research and Development)
- การทดสอบวัคซีนในสัตว์ทดลอง (Preclinical Testing)
- การวิจัยทางคลินิกในมนุษย์ (Clinical Trials)
- การผลิตวัคซีนในระดับอุตสาหกรรม (Industrial-scale Production)
- การตรวจสอบคุณภาพและการขึ้นทะเบียนวัคซีน (Regulatory Authority)
- การบริหารจัดการวัคซีน (Vaccine Management)
- การนำวัคซีนมาใช้ในกลุ่มเป้าหมาย (Immunization)
- การศึกษาติดตามผลหลังวัคซีนออกสู่ตลาด (Post-marketing Surveillance)
กระบวนการทำงานของระบบ VIMS (3 ส่วนหลัก):
1. การเก็บรวบรวมข้อมูล
- รวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากแหล่งข้อมูลที่หลากหลายและน่าเชื่อถือ
- ครอบคลุมข้อมูลจากภาครัฐ เอกชน องค์กรระหว่างประเทศ และวิชาการ
2. การวิเคราะห์และประมวลผล
- วิเคราะห์ข้อมูลให้สอดคล้องกับความต้องการ
- ประมวลผลข้อมูลเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่มีความหมายและนำไปใช้ได้
3. การแสดงผล (Dashboard)
- นำเสนอข้อมูลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย
- ใช้เทคนิค Data Visualization และ Infographics เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ
วัตถุประสงค์และกลุ่มเป้าหมาย
ระบบ VIMS มีวัตถุประสงค์หลักในการเป็นแหล่งข้อมูลกลางด้านวัคซีนที่มีความครอบคลุม น่าเชื่อถือ และทันสมัย โดยมุ่งเน้นการตอบสนองความต้องการของกลุ่มเป้าหมายหลัก 2 กลุ่ม ดังนี้:
1. ผู้กำหนดนโยบายและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับวัคซีน
- สนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายด้านวัคซีนบนพื้นฐานของข้อมูลเชิงประจักษ์
- เอื้ออำนวยต่อการวางแผนยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงทางวัคซีนระดับชาติ
- สนับสนุนการบริหารจัดการวัคซีนอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
- ส่งเสริมการพัฒนากลไกการบริหารจัดการด้านวัคซีนแบบบูรณาการ
- สนับสนุนให้เกิดความมั่นคงด้านวัคซีน โดยมุ่งเน้นให้ประเทศมีวัคซีนใช้อย่างเพียงพอ
- ส่งเสริมการเข้าถึงวัคซีนของประชาชนอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม
- สนับสนุนการปฏิบัติงานของบุคลากรที่เกี่ยวข้อง ทั้งในเชิงนโยบายและวิชาการ
2. นักวิชาการ บุคลากร และประชาชนทั่วไปที่สนใจ
- เป็นแหล่งข้อมูลอ้างอิงทางวิชาการด้านวัคซีนที่น่าเชื่อถือ
- ส่งเสริมความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวัคซีนและการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค
เป้าหมายสูงสุด
คือการสนับสนุนให้เกิดการพัฒนางานด้านวัคซีนของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน นำไปสู่ความมั่นคงด้านวัคซีนและการมีสุขภาวะที่ดีของประชาชนไทย
การพัฒนาระบบ VIMS: จากอดีตสู่ปัจจุบัน
ระบบ VIMS ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563 ด้วยวิสัยทัศน์ที่จะเป็นระบบข้อมูลวัคซีนที่ทันสมัยและครอบคลุมที่สุด
ปี 2563: การวางรากฐาน
- โครงสร้างพื้นฐาน: ออกแบบและติดตั้งโครงสร้างพื้นฐานของระบบที่รองรับการขยายตัวในอนาคต
- จุดเริ่มต้นการแสดงผล: ออกแบบแดชบอร์ด 4 โมดูลหลัก ได้แก่ การนำวัคซีนไปใช้, อุปสงค์และอุปทาน, การจัดซื้อวัคซีน, และผลิตภัณฑ์วัคซีน
ปี 2564: การเปิดตัวสู่สาธารณะ
- VIMS สู่สายตาประชาชน: เปิดใช้งานระบบ VIMS เป็นครั้งแรก (รุ่น VIMS 1.0)
- ขยายฐานข้อมูล: เพิ่มแดชบอร์ด ได้แก่ การผลิตวัคซีน, การวิจัยและพัฒนา, เครือข่าย, และโครงสร้างพื้นฐานด้านวัคซีน
ปี 2565: เพิ่มความครอบคลุม
- เพิ่มโมดูล: ครอบคลุมเชื้อโรคและภาระโรค และขยายข้อมูลในส่วนของการผลิต การวิจัย และเครือข่าย
ปี 2566: ขยายโมดูลเฉพาะ
- เพิ่มโมดูลพิเศษ: พัฒนาแดชบอร์ดเฉพาะสำหรับข้อมูลวัคซีนโควิด-19
ปี 2567: VIMS 1.1 (ปัจจุบัน)
ปัจจุบัน ระบบ VIMS นำเสนอข้อมูลวัคซีนแบบครบวงจร ประกอบด้วย:
- 10 โมดูลหลัก, 28 โมดูลย่อย: ครอบคลุมทุกแง่มุมของวงจรวัคซีน
- 112 หน้าแดชบอร์ด: นำเสนอข้อมูลที่หลากหลายและเข้าถึงง่าย
- อินเตอร์เฟสใหม่: ปรับปรุงการออกแบบให้ใช้งานง่าย ทันสมัย และสวยงามยิ่งขึ้น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ระบบ VIMS (Vaccine Information and Management System) เป็นระบบฐานข้อมูลกลางด้านวัคซีนของประเทศไทย ที่รวบรวมข้อมูลตลอดวงจรวัคซีน ตั้งแต่การวิจัยพัฒนาไปจนถึงการใช้วัคซีนในประชากร
ระบบ VIMS ถูกออกแบบมาเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้เกี่ยวข้องในวงการวัคซีนหลากหลายกลุ่ม เช่น ผู้กำหนดนโยบาย, นักวิจัย, บุคลากรทางการแพทย์, ผู้ผลิตวัคซีน, นักวิชาการ, และประชาชนทั่วไปที่สนใจข้อมูลด้านวัคซีน
ความถี่ในการอัพเดทข้อมูลขึ้นอยู่กับประเภทของข้อมูล (รายปี, รายไตรมาส หรือรายเดือน) โดยข้อมูลใน VIMS เป็นข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary data) ที่รวบรวมจากหลายแหล่ง ทั้งภาครัฐ เอกชน และเอกสารทางวิชาการที่เชื่อถือได้ ซึ่งผ่านการคัดกรองโดยผู้เชี่ยวชาญก่อนนำเข้าระบบ
ปัจจุบัน ระบบ VIMS ยังไม่มีฟังก์ชันให้ดาวน์โหลดข้อมูลดิบจากฐานข้อมูลโดยตรง แต่ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลผ่านการแสดงผลบนแดชบอร์ดและดาวน์โหลดเอกสาร Factsheet ได้
ระบบรองรับการใช้งานแบบ Responsive Design สำหรับมือถือ แท็บเล็ต และคอมพิวเตอร์ หากพบปัญหาหรือต้องการเสนอแนะ สามารถทำผ่านระบบรีวิวบนเว็บไซต์ ช่องทางอีเมลโดยตรง หรือผ่านแบบสำรวจประจำปีได้ครับ